Havai fişek, bayram ve tatil günlerinde kaçan kedi, köpek ve kuşlar: önlem ve arama

Neden bu günlerde daha çok hayvan kaçıyor?

Havai fişeklerin sesi ani, yüksek ve öngörülemezdir; buna gökyüzündeki ışık çakmaları ve barut kokusu da eklenir. Korkan bir hayvan çoğu zaman tek bir şey düşünür: kaçmak. Bu panik anında tanıdığı sokakları bile hesaba katmadan koşabilir, bir çit aralığından geçebilir ya da balkondan atlayabilir.

Bayram ve tatil günlerinde ise tehlike sesten değil, bozulan düzenden gelir. Kapı sık sık açılıp kapanır, kalabalık ve gürültü artar, hayvan alışmadığı bir eve emanet edilir ya da uzun bir yolculuğa çıkar. Bu dönemlerde dikkat edilmesi gereken anlar şunlardır:

• Cumhuriyet Bayramı, yılbaşı ve özel gün kutlamalarındaki havai fişek gösterileri
• Düğün, nişan ve maç kutlamalarında mahallede atılan havai fişekler
• Bayram ziyaretleri: sık açılan kapı, misafir kalabalığı ve çocuklar
• Tatil: hayvanınızı bir komşuya, akrabaya ya da pansiyona emanet etmek
• Yolculuk: mola yerlerinde ya da araç kapısı açıldığında kaçma

Havai fişek gecesinden önce hazırlık

İngiltere’nin köklü hayvan refahı kuruluşu RSPCA, havai fişek dönemleri için köpeklerin gün ışığında yürüyüşe çıkarılmasını, kedilerin özellikle hava karardıktan sonra içeride tutulmasını, pencere ve perdelerin kapatılmasını ve hayvanların kaçma ihtimaline karşı mikroçipli olmasını öneriyor. Hazırlığınızı birkaç gün önceden yapın:

• Kimlik: Künyedeki telefon numarasının güncel olduğunu kontrol edin. Mikroçipli kedi ve köpeğinizin kayıt bilgilerini veteriner hekiminize doğrulatın; ayrıntılar için mikroçip rehberimize bakın.
• Fotoğraf: Hayvanınızın yüzünü ve tüm vücudunu gösteren güncel, net fotoğraflar çekin. Kaybolursa ilk saatlerde ilan ve afiş için hazır olurlar.
• Tasma: Köpeğinizin tasmasının ya da göğüs tasmasının başından sıyrılmayacak kadar oturduğundan emin olun.
• Ev: Balkon kapısını, pencere aralıklarını, bahçe kapısını ve çit altlarını kontrol edin; kedi kapağı varsa kapatın.
• Veteriner: Hayvanınız seslerden çok korkuyorsa önceden veteriner hekiminize danışın. RSPCA, veteriner hekimin feromon difüzörü gibi seçenekler önerebileceğini, bazı durumlarda ilaç da reçete edebileceğini belirtiyor. Kendi başınıza, hele insanlar için üretilmiş bir ilaç asla vermeyin.

Güvenli bir oda hazırlayın

Hayvanınızın en rahat ettiği yerde, pencerelerden uzak ve perdeleri kapalı bir köşe hazırlayın: yatağı, battaniyesi, suyu ve sevdiği oyuncaklar orada olsun. Kediler yükseğe, bir kutunun içine ya da yatak altına saklanmayı sever; saklanmasına izin verin ve onu zorla çıkarmaya çalışmayın. Televizyon ya da müzik açmak dışarıdaki patlamaları bir ölçüde bastırabilir.

Havai fişek sırasında: kapılar kapalı, siz sakin

• Köpeğinizi havai fişek saatlerinde dışarı çıkarmayın. Çıkmak zorundaysanız tasma ve kayış takılıyken çıkın, kapıyı arkanızdan kapatın.
• Kedinizi ya da köpeğinizi balkonda veya bahçede yalnız bırakmayın.
• Hayvanınızı kutlamalara, gösterilere ya da kalabalık meydanlara götürmeyin.
• Korkan hayvanınıza bağırmayın, onu cezalandırmayın. RSPCA, sakin ve her zamanki gibi davranmanızı, mümkünse onu yalnız bırakmamanızı öneriyor.
• Saklanmış bir kediyi saklandığı yerden çıkarmaya çalışmayın; güvende hissettiği yerde kalsın.

Kuşlar ve küçük hayvanlar

Kafes kuşlarını havai fişek gecesi pencereden uzak, sessiz bir odaya alın ve perdeleri kapatın. Balkonda ya da bahçede duran kafesleri, tavşan ve kobay gibi küçük hayvanların barınaklarını içeri alın; RSPCA, içeri alınamayan dış mekân kafeslerinin sesi azaltmak için battaniyeyle örtülmesini öneriyor. Kuşunuzu o gece kafes dışında serbest bırakmayın; ani bir patlamayla ürken bir kuş açık bir pencereyi kolayca bulabilir.

Bayram ziyaretleri ve tatil: düzen bozulunca

• Misafir geleceği saatlerde hayvanınızı kapıdan uzak, kapısı kapalı bir odaya alın; kapıyı açan herkese hayvanınızın içeride olduğunu hatırlatın.
• Çocuklara kapıyı, pencereyi ve balkon kapısını açık bırakmamalarını özellikle anlatın.
• Hayvanınızı tatilde birine emanet ediyorsanız güncel fotoğraflarını, veteriner hekiminizin telefonunu ve mikroçip bilgisini bırakın; kaçarsa ne yapacağını önceden konuşun.
• Yeni bir evde kalan kedi, kendi evinden çok daha kolay kaçar; ilk günlerde onu tek bir odada tutun. Ayrıntılar için taşınma sonrası kaybolan kedi rehberimize bakın.
• Yolculukta kedinizi araçtan yalnızca taşıma çantasının içinde, köpeğinizi de yalnızca kayışı takılıyken indirin; mola yerlerinde kapıyı açmadan önce kayışın takılı olduğundan emin olun.

Hayvanınız kaçtıysa: ilk 24 saat

Panikle kaçan bir hayvan önce koşar, sonra korunaklı bir köşe bulup saklanır. Patlamalar sürerken saklandığı yerden çıkmayabilir; sesler kesildikten sonra, gece geç saatte ya da sabah erken hareketlenebilir. Bu yüzden aramayı sesler dindiğinde yoğunlaştırın.

1. İlk 1 saat: Kaçtığı yönü ve saati not edin. Evde mutlaka biri kalsın; kapının önüne yatağını, sizin kokunuzu taşıyan bir giysiyi ve bir kap su koyun. Apartman girişlerini, bodrumları, araç altlarını ve çalılıkları arayın.
2. 1-6 saat: Ücretsiz kayıp ilanınızı verin; ilanda hayvanınızın havai fişekten korkup kaçtığını ve ürkek olduğunu yazın. Çevredeki veteriner kliniklerini ve belediye hayvan bakımevini arayın, ilan bağlantınızı mahalle gruplarında paylaşın.
3. 6-24 saat: Sesler kesildikten sonra, gece geç saatte ve sabah erken el feneriyle sessizce arayın; adını yumuşak bir sesle söyleyip dinleyin. QR kodlu afişinizi kaybolduğu yerin çevresine asın.

Kediniz ya da köpeğiniz kayıtlıysa, Kedi, Köpek ve Gelinciklerin Kimliklendirilmesi ve Kayıt Altına Alınmasına Dair Yönetmelik gereği kaybını 7 gün içinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ya da yetkili veteriner hekime bildirmeniz gerekir. Süreyi beklemeyin; bildirimi ilk gün yapın.

Türe göre ayrıntılı adımlar için köpek, kedi ve kuş rehberlerimize bakabilirsiniz.

Ertesi gün: çevreyi ve ilanları kontrol edin

Kutlamanın ertesi sabahı bahçenizde, balkonunuzda ve yürüyüş yolunuzda kalmış havai fişek artıklarını, hayvanınız onları koklayıp ağzına almadan toplayın. Hayvanınız kaybolduysa sabah ilk iş bulunan hayvan ilanlarına bakın; o gece kaçan bir hayvanı bulan biri sizden önce ilan vermiş olabilir. Sistemimiz kayıp ilanınızı aynı bölgedeki bulundu ilanlarıyla otomatik olarak karşılaştırır ve olası bir eşleşmede size e-postayla haber verir.

Bu dönemlerde “hayvanınızı bulduk” diyerek para isteyen kişilere karşı dikkatli olun. Hayvanınızı yüz yüze görmeden kimseye para, kapora ya da “yol masrafı” göndermeyin ve telefonunuza gelen doğrulama kodlarını kimseyle paylaşmayın. Sık görülen tuzakları kayıp ilanlarında dolandırıcılık rehberimizde anlattık.